• Jeannette van Heijningen en Mario van Deijzen bij een verkiezingsbord vol partijposters.

    Gemeente Amstelveen

Verkiezingen vergen veel organisatie

AMSTELVEEN Het organiseren van verkiezingen is voor gemeenten een grote operatie waar veel afdelingen en mensen uit de hele organisatie bij betrokken zijn.

Voorbereidingen voor de raadsverkiezingen beginnen al in juni. "Dan voeren we gesprekken met onder meer buurthuizen en verpleeghuizen over beschikbaarheid van ruimten voor stembureaus," zegt Mario van Deijzen, projectleider verkiezingen bij de gemeente. "Daar moet je vroeg bij zijn, anders zijn die ruimten al bezet. Ze moeten aan allerlei eisen voldoen, bijvoorbeeld dat ze goed toegankelijk zijn en dat de route door een gebouw kort is. Voor de inrichting gelden strenge wettelijke regels. Leden kunnen niet naar eigen inzicht tafels of stemhokjes verplaatsen. Dit om meekijken bij het stemmen te voorkomen."

VERDEELD Jeannette van Heijningen, hoofd Publiekszaken vult aan: "Er zijn in Amstelveen 42 stembureaus. Dat waren er de vorige keer 38. De uitbreiding is deels om organisatorische redenen, maar ook door de groei van de bevolking. De bureaus zijn goed over de gemeente verdeeld. Ook in Buurt over Ouderkerk en Nes aan de Amstel is een stembureau. Nieuw is een bureau in het MBO College Amstelland. Zo proberen we jongeren meer bij verkiezingen te betrekken."

Per stembureau zijn er vijf leden. In totaal zijn er 378 mensen nodig, inclusief tellers. Er is een reservelijst voor als er mensen uitvallen. Sommigen bemannen een stembureau een deel van de dag. "Dat zijn vaak ervaren mensen voor wie een hele dag te lang wordt," zegt Van Deijzen. "Zo blijven zij inzetbaar. We beschikken graag over kwalitatief goede mensen. Onder de tellers bevinden zich veel studenten."

EXAMEN "Voorzitters en leden van stembureaus moeten vooraf een examen afleggen," zegt Van Deijzen. "Wie zakt, wordt vervangen. Gelukkig kunnen we tot nu toe steeds voldoende mensen vinden. We zetten ook sociale media in en er zijn veel collega's bereid om de stembureaus te bemannen." Met drukkerijen worden afspraken gemaakt over het drukken van stembiljetten en stempassen. Om tekorten te voorkomen worden er extra biljetten gedrukt, dat hoeft niet veel meer te kosten. Het verdelen van biljetten over de bureaus vergt extra aandacht, omdat kiezers mogen stemmen waar ze willen. De gemeente verzorgt ook de borden met verkiezingsposters langs de wegen. Zelf posters plakken is verleden tijd, de posters worden nu vooraf aangebracht.

DRIVE-THROUGH Bouwzaken richt, deels 's nachts, de stembureaus in. Op 21 maart staan in het raadhuis 's ochtends vroeg 84 stemkoffers klaar voor de voorzitters van de stembureaus. Daarin zitten stembiljetten, maar ook paperclips die gebruikt worden bij het tellen en informatie over identiteitsbewijzen uit heel Europa. Daarnaast is er een tas met koffie en etenswaren. De koffers worden in een beveiligde ruimte bewaard. Voor een vlot verloop van het ophalen door de voorzitters heeft de gemeente een McDonald's-achtige 'drive-through' bedacht. In het raadhuis is een actiecentrum, waar voorzitters van de stembureaus naar toe kunnen bellen bij vragen of problemen. De gemeente draait gewoon door. Alleen trouwen in de trouwzaal kan niet, omdat in de ruimte ervoor een stembureau zit.

Om negen uur 's avonds beginnen tellers en stembureauleden te tellen. "Eerst worden alleen de stemmen per partij geteld," zegt Van Heijningen. "Pas daarna de stemmen per kandidaat. 's Avonds wordt de uitslag op partijniveau bekendgemaakt, kandidaten horen pas de volgende dag of ze met voorkeurstemmen een zetel hebben behaald." Van Deijzen: "Bij het tellen staat zorgvuldigheid voorop. Daarna komt snelheid."

Voor de betrokkenen zijn de raadsverkiezingen het leukst. "Bij andere verkiezingen is er veel landelijke of provinciale inbreng," zegt Van Heijningen "Wat raadsverkiezingen bijzonder maakt is dat de kandidaten hier bij de raadzaal vol spanning wachten op de uitslag."